Nieuwsbrief
Begroting 2012 raadsvergadering 3 november
Annebeth Wilton in de eerste Spreekronde:
“Deze raadsperiode wordt gekenmerkt door teruglopende inkomsten van het rijk en een moeizame economische situatie. Dat brengt met zich mee, dat ook onze gemeente de tering naar de nering moet zetten. We zijn er in geslaagd om een aantal ombuigingen te realiseren. Maar dat is niet genoeg.
Er komen nog veel veranderingen op ons af die ook financiële gevolgen zullen hebben voor onze gemeente. Dat vraagt om een samenhangende visie en om samenwerking binnen én buiten - de – gemeente – met – onze - partners om dit voor elkaar te krijgen. We moeten er in slagen om drie grote transities naar behoren uit te voeren. Decentralisatie van de uitvoering van de begeleiding AWBZ, de WWNV en de Jeugdzorg zullen voor ons als raad de komende jaren grote en complexe dossiers zijn. Het zal lastig zijn om binnen de financiële kaders deze opgaven goed uit te voeren. Op korte termijn zal de raad goed geïnformeerd moeten worden om haar kaderstellende en controlerende rol goed te kunnen uitvoeren.
Deze dossiers staan overigens naast de belangrijke dossiers op het gebied van ruimtelijke ordening, waarin wij stevige opgaven hebben op het gebied van huizenbouw en centrumplan.”
Zo had naar de mening van de VVD de inleiding van de begroting kunnen, ja zelfs moeten, zijn. Een statement van het college, dat zij zich bewust is van de grote opgaven én van de onderlinge samenhang van de dossiers. In plaats daarvan wordt begonnen met een aanbiedingsbrief, waarin fragmentarisch ingegaan wordt op een aantal financiële punten. Raadsleden zijn volksvertegenwoordigers, geen boekhouders!
En niet alleen de aanbiedingsbrief, maar de hele begroting is als los zand: het somt een groot aantal activiteiten op waar we als gemeente mee van doen hebben. Echter zonder de koers of visie en de onderlinge samenhang, zowel qua inhoud als financiën, in beeld te brengen. Het lijkt zo een fait accompli; er wordt geen enkele vertaling gemaakt vanuit de programmateksten naar de begroting. In de tabellen bij de programma’s mist de oorspronkelijke begroting 2011 zodat wijzigingen niet echt op waarde kunnen worden geschat.
Bij veel opgenomen speerpunten is onduidelijk wat noodzaak en doel is en in welke context ze worden opgevoerd. Bovendien worden ze regelmatig niet voorzien van kwantitatieve èn kwalitatieve indicatoren en waar ze wél staan, worden geen meetbare doelen gesteld en zijn de indicatoren gericht op input en niet op output.
Koers bepalen en kiezen. Voor de VVD is dit het moment om die samenhang aan te brengen in een nieuwe opzet van de programmabegroting. Dat zullen wij ook inbrengen in de werkgroep ombouw begroting.
Wat zijn de domeinen, waar we als raad en college de komende jaren samenhangende visie op moeten ontwikkelen en beslissingen in moeten nemen.
1. Beleid en bestuur
Waarin handhaving, integrale veiligheid, bereikbaarheid en milieuvraagstukken in samenhang met elkaar bekeken dienen te worden.
2. Kwaliteit in samenleven
Waarin participatie, zorg en volksgezondheid, educatie en talentontwikkeling en het culturele klimaat centraal staan. Al deze terreinen werken op elkaar in en vragen om een samenhangende visie. Tevens is er een sterke verbinding met
3. Duurzame economie en ruimte
Waarin arbeidsparticipatie, wonen, onze groene gemeente en ruimte voor bedrijvigheid integraal worden vorm gegeven. Juist in deze moeilijke tijd is een samenhangende aanpak onontbeerlijk.
En natuurlijk last but not least:
4. Financiën
waarin op basis van helder gegeven kaders door de raad, het college haar uitvoering gedegen en met optimaal benutte gelden gestalte kan geven.
Aandachtspunten Beleid en Bestuur
De begroting bevat bij alle hoofdstukken een aantal staatjes met indicatoren, waarmee het beleid SMART gemaakt zou moeten zijn. De genoemde indicatoren geven bij een aantal onderwerpen echter helemaal geen inzicht in de prestatie, die het beleid en de uitvoering biedt. Het zijn vaak kwantitatieve in plaats van kwalitatieve prestatie indicatoren.
In de werkgroep Ombouw Begroting zal de VVD voorstellen hierover doen.
Beleid en Bestuur is het domein waarin Integrale veiligheid, Bereikbaarheid en Handhaving zijn ondergebracht.
De aanstaande verandering van de politiestructuur zal gevolgen hebben voor de positie van de burgemeester, het college en de invloed van de raad. De VVD wil dat de raad proactief wordt meegenomen in de veranderingen. Slechts tweemaal per jaar, met het jaarplan en de jaarrekening, staat integrale veiligheid op de raadsagenda.
In de begroting wordt dit onderwerp verbonden met bereikbaarheid. De koppeling ontgaat de VVD, doch ook de ambtenaren, want het onderwerp bereikbaarheid komt in het hoofdstuk verder niet voor. Bereikbaarheid is overigens ook veel meer dan verkeersveiligheid en wegbeheer.
De VVD wil integrale veiligheid, gelet op alle veranderingen èn gelet op de veranderingen voor de gemeente op het gebied van bijvoorbeeld lokaal jeugdbeleid, vaker op de agenda. Hier liggen ook logische verbindingen met bijvoorbeeld buurtpreventie. De VVD zal een voorstel doen om periodiek het onderwerp veiligheid via het presidium op de raadsagenda te zetten.
Aandachtspunten Kwaliteit in samenleven
In de programma's 5, 6 en 7 van de begroting staan, los van elkaar, een aantal maatschappelijke, educatieve en culturele onderwerpen verwoord. De VVD mist een samenhangende visie op deze aspecten van samenleven.
De gemeente wordt het centrum waar alle lokale beleid samenkomt; de zoveel gehoorde noodzaak om weer te komen tot een ‘civil society’: een gemeenschap, waar zorg voor elkaar weer gewoon wordt, waar nabuurschap weer een werkwoord is, waar uitgegaan wordt van zelfredzaamheid en eigen kracht. Of je het nu hebt over de WMO gebieden, de onderkant van de arbeidsmarkt, de schuldhulpverlening, sociale dienst, verslavingszorg, jeugdzorg, onderwijs, en zo kan ik nog wel even doorgaan.
Op het gemeentelijk niveau zal de komende jaren, en dat is al enkele jaren aan de gang, de synergie op die beleidsterreinen moeten ontstaan.
Wat betekent dat voor het college en de raad?
Veel meer dan de anderhalve zin over de ontwikkeling van de jeugdzorg in regionaal verband. Veel meer dan de anderhalve zin over de (jeugd)gezondheidszorg.
Veel meer dan de alinea's over de inzet van de WMO middelen.
Geen woord zelfs over de verschuivende middelen van de WSW in de Begroting en slechts een marginale opsomming in de paragraaf over Verbonden Partijen.
Met de drie komende transities (AWBZ begeleiding, WWNV en de Jeugdzorg incl. jeugd Licht Verstandelijk Gehandicapten en jeugdGGZ) is er niet alleen sprake van de herijking van het brede gemeentelijk sociaal beleid, maar komen er tevens vele miljoenen naar de gemeentekas.
En de vraag is of die middelen toereikend zijn voor alle verantwoordelijkheden. Dat vraagt om integrale kaders, waar deze raad zich over dient uit te spreken. En dát vraagt om integrale samenwerking binnen de gemeentelijke organisatie en met externe partners. Het verbaast de VVD dat er in omliggende gemeenten al voorlichting is gegeven vanuit de regionale trekkers met betrekking tot de jeugdzorg. De VVD heeft hier al meermalen om gevraagd, maar de betreffende wethouder blijft, ondanks eerdere toezeggingen, angstvallig stil. Vanmiddag ontvingen we per email een 8 bladzijden tellende notitie. Te laat voor behandeling bij deze Begroting.
Het beleid met betrekking tot de bibliotheken heeft ook rechtstreeks te maken met doelstellingen op het gebied van educatie, participatie en aandacht voor de jeugd.
Curieus overigens dat de speelvoorzieningen voor de jeugd van 2 tot 16 jaar zijn ondergebracht bij recreatieontwikkeling in 1.2!
Een brede aanpak, inclusief de inzet van ons subsidiebeleid, kan de sleutel zijn in de opzet van de ‘civil society’. De VVD zal bij de behandeling van het subsidiebeleid met voorstellen komen.
Landelijk is er een dalende tendens waarneembaar van, bij het UWV ingeschreven (niet werkende), werkzoekenden. Niet duidelijk is of dat ook bij ons zo is. Ook is niet helder of wij op, onder of boven het landelijk gemiddelde zitten. Wel zien ook wij steeds meer buitenlandse werknemers in de Gemeente; het lijkt er op dat de werkeloosheid in onze Gemeente laag is.
De zorg voor echt kwetsbare groepen , eenoudergezinnen in de bijstand, ouderen zonder aanvullend pensioen, jongeren, vluchtelingen, gaat ons aan het hart maar we zien die zorg niet duidelijk terug in de begroting. Aandacht betekent niet dat we die groepen moeten gaan ‘pamperen’. Burgers hebben hun eigen verantwoordelijkheden, ze moeten dus zelf doen wat ze zelf kunnen, sociale stijging focust sterk op deelname in het arbeidsproces. Werk is dé manier om economisch maar ook sociaal zelfredzaam te zijn. De beste zorg blijft om mensen aan de slag te krijgen en te houden.
Onze ambitie is: Meedoen is erbij horen. De VVD wil met die ambitie bereiken dat iedereen zijn talenten kan benutten, zelfredzaam is, actief aan de samenleving meedoet en aandacht voor elkaar en zijn omgeving heeft. Dat gebeurt o.a. door te werken, opleidingen te volgen, te sporten, andere mensen te ontmoeten, vrijwilligerswerk te doen of zich in te zetten voor de eigen buurt. Inwoners kunnen zo lang mogelijk zelfstandig blijven functioneren. Een hulpvraag moet primair gericht zijn op wat individuele burgers vragen, nodig hebben en veel minder op de aanbodgerichte instanties. Ze moeten ondersteuning krijgen als hulp uit de eigen omgeving niet meer toereikend is. Dán moeten belemmeringen worden weggenomen. En dát leidt tot kwaliteit van samenleven.
Gemeentelijke betrokkenheid is beslist niet overal bij nodig maar wel bij het stimuleren van verenigingen en organisaties, maar ook van burgers om hun steentje bij te dragen aan de kracht van onze gemeente. Vrijwilligers en mantelzorgers zijn van onschatbare waarde voor onze samenleving; het is van belang dat het College juist deze groep extra aandacht geeft. Hierover is echter nauwelijks iets terug te vinden in de Begroting. Ideeën om meer vrijwilligers te werven worden niet aangedragen. Het voorkomen van sociaal isolement en het vergroten van zelfredzaamheid zijn kennelijk geen kansen voor dit College.
Over de sport heeft de VVD zich in het accomodatieplan al duidelijk uitgesproken. Sport is leuk en gezond en werkt als bindmiddel tussen mensen. De maatschappelijke waarde van sport moet dan ook ten volle benut worden, maar verenigingen samenvoegen en accomodaties optimaliseren moet niet uit de weg worden gegaan.
Aandachtspunten Duurzame Economie
Bij Groene Gemeente en Recreatie wordt expliciet de samenhang aangegeven tussen natuur en recreatieve / toeristische waarde voor de gemeente Sint-Michielsgestel. Het Groene Buiten is een mooi initiatief. Hulde voor de aanpak!
Waar het Milieu betreft geldt dat de burger zich steeds bewuster is van de noodzaak om minder afval te produceren en beter te scheiden. Beloning met kostendekkende, lagere tarieven is op zijn plaats. De voornemens tot 2015 op het gebied van milieubeleid ogen compleet.
Maar de VVD wil ook ruimte geven aan economische groei. Dat betekent dus dienstverlening aan ondernemers verbeteren en voorzieningen voor startende ondernemers stimuleren. Daarvoor is dynamiek, vitaliteit maar ook lef nodig. En dat verwacht de VVD ook van het College. Inzetten op regionale ontwikkelingen, niet blijven “hangen” in de eigenbelangen van onze Gemeente, samenwerken met bv. Den Bosch voor de ontwikkelingen op bedrijventerreinen die aanpalend zijn maar ook zoeken naar mogelijkheden om in te spelen op regionale ontwikkelingen, infrastructurele projecten en, heel belangrijk, digitalisering. Deregulering en stroomlijning regelgeving maakt het voor de ondernemer makkelijker.
Het “vergroten van de zelfredzaamheid van ondernemers” benoemen als speerpunt is een merkwaardige actie en iets dergelijks hoort zeker niet thuis in de begroting; datzelfde geldt ook voor “het versterken van het ondernemersklimaat door het stimuleren van collectieve investeringen door diezelfde ondernemers”. Het ‘pamperen’ van ondernemers is niet nodig.
Het wordt tijd dat de Gemeente beseft dat zij niet de Economie draaiende houdt maar de Economie de Gemeente.
De Grondexploitatie is een punt van constante zorg. Jacobskamp, ParkHagen en Centrumplan staan voor 2012 op de rol. De VVD wacht met spanning de ontwikkelingen af rond beroepsprocedure en uitspraak van de Raad van Staten. Consequenties van de bijstelling van gemaakte plannen, het ontwikkelen van een kwalitatieve, mooie wijk en het gefaseerd en vertraagd uitvoeren van de eerder al ontwikkelde plannen zijn, evenals de conjunctuurrisico’s, niet becijferd. Evenmin zijn verschillende scenario’s geschetst. Met een gewogen risicoprofiel van ruim € 3 miljoen zit de Gemeente in de gevarenzone.
Er wordt steeds met de in 2008 en 2009 opgestelde strategische visie van ‘Zieners 2025’ geschermd. Maar ook strategisch beleid, goed verwoord overigens in dit Zieners document, dient periodiek herijkt te worden. De VVD heeft al gevraagd om herijking.
Aandachtspunten Financiën
Besloten is (Kadernota 2011) om alle investeringen te plaatsen in de laatste jaarschijf van de begroting (p. 150). Dat is 2015. Uit het overzicht op p. 162 blijkt dat dit is geëffectueerd.
Het gaat hier om een optische truc. De begrotingscijfers tot en met 2014 zien er mooi uit, maar we weten nu al dat er “negatieve onderuitputting” zal zijn. Normale mensen noemen dit gewoon budgetoverschrijdingen. Op deze manier krijgen we dus geen inzicht in de financiële ontwikkelingen, omdat onbekende bedragen, eerder dan begroot, zullen worden geïnvesteerd. Dat heeft niets te maken met bezuinigen, alles met bedonderen.
En dan over de Vermogenspositie
Wat zijn de bijzondere omstandigheden die maken dat de benchmark van het eigen vermogen per inwoner zo negatief uitpakt voor onze gemeente? De cijfers zijn 76% voor 2012 en 68% voor 2015. Waarom doen we het zoveel slechter dan de bench-gemeenten en wat voor zin en reden heeft het de norm tijdelijk te verlagen van 100% naar 80%, terwijl we die 80% ook niet halen?
De VVD verzoekt de wethouder om dit toe te lichten.
De tarieven OZB worden verhoogd met 3% en vanaf 2012 met 3,5%. Dat was al democratisch besloten in de raadsvergadering van februari 2011. Echter, de daling van de waarde van het onroerend goed en daarmee de effectieve daling van de inkomsten is niet ingecalculeerd.
De rentekosten, zoals opgenomen in de Uitgangspunten Begroting 2012 – 2015 lijken zeer aan de maat. Onduidelijk is waarom niet met reële cijfers wordt gewerkt. De percentages zoals gemeld liggen ongeveer op het dubbele van de reële verwachting zoals gebruikt bij bijvoorbeeld de Provincie.
De actualisatie van het weerstandsvermogen verdient onze nadrukkelijke aandacht. De grote sprong tussen 2012 en 2013 in het secundaire weerstandvermogen is ons onduidelijk. Daarnaast bestaat het vermoeden dat in 2016 op deze manier een forse duikeling is te verwachten.
De VVD is benieuwd naar de reactie van de wethouder.
 |
 |